Yeniyetmələr Təhlükədə

YouTube-un alqoritmləri yeniyetmələri təhlükəli məzmuna yönləndirirmi?

ÇAGRI.az- Yeni araşdırmanın nəticələri

Rəqəmsal platformalar müasir dövrdə yeniyetmələrin gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Milyonlarla gənc məlumat əldə etmək, öyrənmək və əylənmək üçün YouTube-dan istifadə edir. Lakin platformanın məzmun tövsiyə edən alqoritmləri ilə bağlı aparılan son araşdırmalar narahatedici nəticələr ortaya qoyur.

Beynəlxalq araşdırmalara görə, YouTube son illərdə təhlükəli məzmunun yayılmasının qarşısını almaq üçün bir sıra təhlükəsizlik tədbirləri tətbiq etsə də, qida pozğunluğunu təşviq edən bəzi videolar hələ də yeniyetmələrə tövsiyə olunur.Rəqəmsal nifrət və dezinformasiyaya qarşı mübarizə aparan Center for Countering Digital Hate (CCDH) təşkilatının araşdırması çərçivəsində 13 yaşlı yeniyetmə qız profilini təqlid edən test hesabı yaradılıb. Hesab cəmi bir neçə dəfə arıqlama və bədən görünüşü ilə bağlı videolara baxdıqdan sonra platformanın tövsiyə etdiyi məzmun arasında təhlükəli pəhrizləri, həddindən artıq arıqlama üsullarını və qida pozğunluğunu normallaşdıran videoların yer aldığı müəyyən edilib. Araşdırma göstərir ki, əvvəlki illərlə müqayisədə vəziyyət müəyyən qədər yaxşılaşsa da, problem tam aradan qalxmayıb.

YouTube son illərdə yeniyetmələrin belə məzmunlardan qorunması məqsədilə yeni qaydalar tətbiq edib. Platforma zərərli hesab edilən videoların bir hissəsini silir, bəzilərinə xəbərdarlıq əlavə edir və istifadəçiləri etibarlı tibbi məlumat mənbələrinə yönləndirən informasiya panelləri təqdim edir. Bununla belə, araşdırma göstərir ki, alqoritmlər bəzi hallarda təhlükəli məzmunu tövsiyə etməkdə davam edir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, yeniyetməlik dövrü psixoloji baxımdan ən həssas mərhələlərdən biridir. Bu yaşlarda ideal bədən görünüşünü təbliğ edən məzmunun davamlı izlənilməsi gənclərdə öz bədənindən narazılıq hissini gücləndirə, qeyri-sağlam qidalanma davranışlarına və bəzi hallarda qida pozğunluqlarına zəmin yarada bilər.

Psixologiya və ictimai sağlamlıq sahəsində aparılan elmi tədqiqatlar da sosial media istifadəsi ilə bədən görünüşü ilə bağlı narahatlıqlar arasında əlaqənin olduğunu göstərir. Bununla yanaşı, mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hər bir yeniyetmə eyni dərəcədə risk altında deyil. Risk daha çox psixoloji həssaslığı olan və sosial mediada görünüş yönümlü məzmuna uzun müddət məruz qalan istifadəçilərdə müşahidə olunur.Məsələnin aktuallığını nəzərə alan mütəxəssislər hesab edirlər ki, texnologiya şirkətləri alqoritmlərin təhlükəsizliyini daha da gücləndirməli, valideynlər uşaqların rəqəmsal fəaliyyətinə daha çox nəzarət etməli, təhsil müəssisələrində isə media və rəqəmsal savadlılıq istiqamətində maarifləndirmə genişləndirilməlidir.

YouTube dünyada ən çox istifadə olunan video platformalarından biri olaraq milyonlarla yeniyetmənin informasiya məkanını formalaşdırır. Bu baxımdan platformanın tövsiyə sisteminin təhlükəsizliyi təkcə texnoloji məsələ deyil, həm də ictimai sağlamlıq və gələcək nəslin psixoloji rifahı baxımından ciddi əhəmiyyət daşıyır.